Estetik Duygular: Güzelliğin Duygusal Etkisi

· Şubat 21, 2019

Vincent Van Gogh’un Yıldızlı Gece (Starry Night) adlı tablosuna bakmak, güneşin doğuşunu izlemek için erkenden kalmak, Milan Kundera’nın Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği (The Unbearable Lightness of Being) eserini okumak ya da gözlerinizi kapatıp Debussy’nin Clair de Lune adlı parçasını dinlemek, içimizde duygu fırtınaları kpoartan açıklanamaz deneyimlerdir. Sanatta ve doğada bulunan güzellik o kadar yoğundur ki, özümsemeniz için bir anlığına duraksamanız gerekir.

O derin hissiyat duygusu, ne zaman güzel bir sanat eserine, nefes kesen bir manzaraya, çekici bir simaya baksanız sizi ele geçirir. Aslında, sanatın manası da duyguları harekete geçirmek, duygular ile iletişim halinde olmak, onları paylaşmak ve böylece kendiniz ile derin bir bağ kurmanızdır. Tabi bunlar sadece herhangi bir duygu değil, estetik duygulardır.

“Artistik güzellik güzel şeyleri sunmak değil ama bir şeyi güzel bir şekilde sunmaktır.”

– Immanuel Kant

uzay galaksisinde bir insan

Estetik duygular

Barselona Üniversitesinde görevli profesöt Rafael Bisquerra’ya göre, estetik duygular herhangi bir güzelliğe karşı verilmiş olan duygusal bir tepkidir. Bu bağlamda, güzellik bir sanat eser, manzara ya da belirli bir kişi de olabilir. Duygusal bir etkisi olduğu sürece hepsi geçerlidir.

“Güzellik hayata bağlıdır ama sanatta ölümsüz kılınır.”

– Leonardo Da Vinci

Her ne kadar bu tür duygular belirli artistik eserler bazında meydana gelse de, sanatın da ötesine geçen bir olgu yaratırlar. Güzelliğe karşı verilen bu duygusal deneyim, gördüğünüz nesne ile doğrudan bağlantılı olduğunuz için vuku bulur. Her ne kadar duyguları tecrübe etmeniz için duyarlı olmanız gerekse de, estetik duygular çok eğlenceli ve neredeyse tarif edilemez hisler oluşturabilir.

Bununla birlikte, estetik duygular her zaman için eğlenceli, olumlu ve zevk veren bir yapıda değildir, aynı şekilde olumsuz duygulardan da oluşabilirler. Örneğin, Fransisco Goya’nın 3 Mayıs 1808 (The Third of May  1808) adlı tablosunda, sizin geçmişinize göre, öfkeyi, kızgınlığı ya da endişeyi tadabilirsiniz. Benzer şekilde, Antonio Canova’nın Psyche Revived by Cupid’s Kiss adlı heykel çalışması, nostalji, aşk ve yakınlık gibi duyguları barındırabilir. Tamamen gören kişi ile ilgili bir durumdur.

aşk tanrısı cupid

Estetik duygunun büyüleyici duygusu, bir sanat eseri ya da diğer güzel şeyler ile olan kişisel bir bağınızın bir sonucu olduğu için oldukça özneldir. Böylelikle, herkesin farklı bir bakış açısı olduğu bilindiğinden çok belirsiz bir konsept de olabilir. Ek olarak, hem destekçileri hem de eleştirmenleri tarafından tam olarak bilinemeyen bir olgudur. Estetik duygulara atıfta bulunan yazarlardan bazıları Dickie (1974), Lazarus (1991), Hjort ve Laver (1997) ve Levinson (1997) olarak ön plana çıkmaktadır.

Estetik duygular gizemlidir ve anlaşılması zordur. Artistik eserlerde, yetenekli atletik başarılarda ya da çığır açan bilimsel gelişmelerde bile nasıl ortaya çıktığı bir muammadır. Fakat bu kavramlar estetik duygular oluşturabildiği için, en iyi gözlem yerleri eğitim çevreleri olabilir.

“Güzellik görmez, sadece görülür.”

– Albert Einstein

Eğitimde estetik duygular

Rafael Bisquerra’ya göre, estetik duygular eğitime dahil edilmelidir. Buradaki maksat, öğrencileri sadece bu duygu bazında teorik olarak eğitmek değil, estetik duygularını hayata geçirebilecekleri bir seviyeye ulaşmalarına yardımcı olmaktır. Bisquerra’ya göre, duygusal olarak harekete geçmek ve eğlenmek için öğren.

“Güzelliği yargılamak zordur; bunu yapmaya hazır değilim. Güzellik bir muammadır.”

– Fyodor Dostoyevsky

Bu yaklaşım, öğrencilere kendi duygusal dünyaları ile iletişimde kalmaları açısından yardımcı olmakta kalmaz, aynı zamanda, duygusal farkındalık ve düzenleme gibi önemli yetileri geliştirmelerine yardımcı olur. Bir sanat eseri üzerinde düşünmek, içeriğe ve kişisel geçmişine bağlı olarak geniş bir yelpazede duygu ve hissiyatın oluşumuna temel hazırlayabilir.

Müzik, doğal bilimler ya da sanat tarihi gibi konular, öğrencilerde bu tür duyguları ortaya çıkartabilecek ve öğrenmelerine devam etmelerini sağlamak adına kişisel gelişimlerine de destek olabilecek en elverişli alanlardır. Yine de, bu durum, duygusal eğitimin, kendi çalışma alanında ayrılmadan, farklı konular çerçevesinde entegre olmuş bir halde sunulmalıdır.

Estetik duygular nasıl deneyimlenir?

Bitirmeden önce, kendi estetik duygularınızı deneyimlemek adına sizleri bir dizi sanat parçası ile baş başa bırakıyoruz. Belki içinizde bir şeyler kopar belki kopmaz hepsi tamamen size kalmış.

Rhone Üzerine Yıldızlı Gece (Starry Night Over the Rhône)

van gogh eseri

A.E. Housman’nın ‘Genç Yaşta Ölen bir Atlete’ (To an Athlete Dying Young By) Şiiri

Kasabada düzenlenen yarışı kazandığın gün

Seni pazar yerinden bir taht üzerinde geçirmiştik;

Yoldan geçen adamların ve çocukların tezahüratı ile,

Seni omuzlar üzerinde eve taşımıştık.

 

Bugün tüm atletler yoldan geliyor,

Seni eve omuzlarımızda taşıyoruz,

Ve kapının eşiğinde bırakıyoruz seni

Sakin bir kasabanın hemşehrisi olarak.

 

Akıllı çocuk, zaman pek farkına varmadan

İhtişamın kalmadığı tarlalardan akıp gider.

Daha vakti gelmese de, defne çiçek açar

Ve gülden daha çabuk solar.

 

Karanlık gece gözleri kapatır

Kırdığın rekorları görmez,

Ve sessizliğin sesi, tezahürattan daha kötü değildir

Tüm dünya duymayı bırakınca.

 

Şimdi sen, kendini paralamayacaksın

Onurlarını hiçe sayanlar için,

Namı kendinden önce gelenler

Ve kendinden önce ismi ölenler için.

 

O zaman yankısı susmadan,

Pervazda hızla hazırlan.

Kapının kenarına iyi tutun

Daha yarışılacak bir kupa var.

 

Ve o erken açan defnenin etrafına,

Bitap merhumu görmeye gelecekler

Ve açmamış kıvrımlarında

Bir kızdan daha küçük

Bir saç çelengi görecekler.

Beethoven’un Für Elise Parçası

Meksika Yukatan Yarım Adasonda bir Obruk

meksika'da bir obruk

Jason deCaires Taylor’dan Okyanus Atlası

su altında atlas

Pink Floyd’un Wish You Were Here Parçası

Alexander Milov’un Aşk (Love) Adlı Çalışması

aşk isminde bir çalışma

Referanslar

  • Bisquerra Alzina, Rafael (2009). Psicopedagogía de las emociones. Madrid: S
  • Ana resim: Paige Bradly’nin Expansion heykeli