Prefrontal Korteks: Beynin En İlginç Bölümlerinden Biri

Şubat 14, 2019
Prefrontal korteks beyin evriminin en karmaşık göstergesidir. Gelişen (evrimsel açıdan) en son beyin bölgesiydi ve filogenetik ilerleme ve tam ontolojiyi ortaya koydu.

Prefrontal korteksin tanımı kolaydır çünkü çok kırışık ve fazla kıvrımlıdır ve en karmaşık zihinsel ve bilişsel süreçlerimizin gerçekleştiği yüzümüze en yakın olan yerdedir.

Nöropsikolojinin amaçlarından biri de beynimizle davranışlarımız arasındaki karmaşık ilişkiyi anlamaktır. Bu yüzden, prefrontal korteksin en ilginç alanlardan biri olması sürpriz değildir. Ayrıca, soyut düşünce kapasitemizi ve kişisel farkındalığımızı anlamak için de en önemli beyin bölgelerinden biridir. Başka bir deyişle, bizi gerçekten insan yapan beyin yapısıdır.

Prefrontal korteks, beynin bilişsel olarak karmaşık davranışları planlaması ve kişilik ifadesi ile ilişkili alanıdır.

Bilim adamları, prefrontal kortekste gerçekleşen bu karmaşık görevleri “yürütücü işlevler” olarak adlandırıyorlar. Bunun çok özel bir nedeni var: prefrontal korteks, beynin iyi ile kötü arasındaki farkı söylememize yardım eden kısmı. Ortamınızı değerlendirmenize ve kendi düşüncelerinizi kontrol altına almanıza yardımcı olan kısımdır.

prefrontal korteks

Prefrontal korteks: beynimizin en son gelişen bölgesi

Ebeveynler, ergen çocuklarının bir şeyleri anlamalarının ne kadar zor olduğu konusunda sık sık şikayet eder. Dürtülerini kontrol edemezler ve harekete geçmeden önce yeterince düşünemezler. Aslında ebeveynler, prefrontal korteksin 20-25 yaşına gelene kadar gelişmeyi tamamlamadığının farkında olmadan şikayet ediyor.

Ergen bireylerin “genç” yetişkinler gibi görünebilecekleri doğrudur. Fakat beyinlerinin hala tam olarak olgunlaşmamış olduğunu hatırlamakta fayda var. Aslında, insan beyni boyundan yukarı doğru olgunlaşır. Bunun anlamı, prefrontal korteksin tamamlanacak son alan olmasıdır. Türümüzün sahip olduğu en gelişmiş ve değerli yetenekleri ileri zamanlara kadar geliştirmiyoruz.

Bu, çocuklar ve gençlerin yirmi yaşına kadar karar veremeyecekleri anlamına gelmez. Bunu yaparlar ve hatta bazen iyi yaparlar. Ancak, daha karmaşık becerilerin geliştirilmesinin yıllar içinde geleceğini hatırlamanız gerekir. Dolayısıyla, bu bilişsel evrim, ne kadar fazla uyaran, meydan okuma, destek ve fırsat olursa, o kadar iyi sonuçlanır.

Bu nedenle, her zaman bu yaştaki çocuklarla anlaşmaya çalışmalısınız. Günün sonunda ihtiyaç duydukları tek şey zaman, sabır, anlayış ve iyi tavsiyelerdir.
çocuk beyni

Prefrontal korteksin bölümleri

Prefrontal korteks gelişmiş kontrol merkezimizdir. Diğer beyin bölgelerine bağlantılı, oldukça karmaşık bir bölgedir. Hipokampus, talamus ve diğer loblar gibi yapılar, onunla doğrudan bir iletişim hattına sahiptir. Bu kanallar sürekli bilgi gönderip aldığımız alanlardır.

Şimdi, prefrontal korteksin nasıl bölündüğüne bakacağız:

  • Orbitofrontal korteks. Bu bizim sosyal davranışımız ve karar verme sürecimizle ilgilidir.
  • Dorsolateral korteks. Bu, insan için kesinlikle gerekli bir parçadır. Bize planlama, hedef belirleme, bir şeyleri ezberleme ve yansıtma yeteneği verir… Nörobilimciler, bilincimizin yaşadığı yer olduğu konusunda bir teori bile geliştirdi.
  • Ventromedial korteks. Bu bölüm algımız ve duyguların ifadesiyle ilgilidir.

Prefrontal korteks ne yapar?

Birkaç yıl önce, Missouri Üniversitesi bilim adamları, prefrontal korteksimizin dünyadaki diğer türlerin prefrontal korteksinden daha büyük olma nedenini açıkladılar. Onlara göre, bu demografik baskı yüzünden oldu. Başka bir deyişle, dünya görüşümüze ne kadar çok insan girerse, etkileşimde ve iletişimde o kadar iyi oluruz.

Bütün bunlar, yani tüm bu sosyal, bilişsel ve duygusal deneyim, daha gelişmiş bir prefrontal kortekse yol açtı. Şimdi, size beynimizin bu özel kısmının tam olarak ne yaptığını göstereceğiz.

  • Sosyal davranışlarımızı koordine eder ve ayarlar.
  • Darbe kontrolünde ve duygusal işlemlerde yardımcı olur.
  • Bu kişiliğimize ilişkin birçok sürecin gerçekleştiği alandır. Daha çekingen olmak, daha cesur olmak, deneyime daha açık olmak gibi şeyler…
  • Motivasyon, hedefe ulaşmak için heyecan ve enerji bulmak, bunlar da prefrontal korteksten geliyor.
  • Dikkatimizi odaklamamıza, karmaşık bilgileri düzenlememize ve planlamamıza yardımcı olur.
  • Burası aynı zamanda çalışma hafızamızın yaşadığı yer. Bu, yeni şeyler tecrübe ederken ya da yeni şeyler yaparken bilgileri saklamak için kullandığımız tüm bilişsel becerileri içerir.
beynin kurduğu bağlantılar

Tüm bu işlevlerin ne kadar önemli olduğunu göz önüne alırsak, prefrontal kortekse gelebilecek herhangi bir hasarın ne kadar korkunç sonuçlara yola açabileceğini de tahmin edebilirsiniz. Bu alanda beyin travması, sinirsel bozulma ya da gelişim sorunları yaşayan insanlar, davranışlarını kontrol etme, planlama, bir şeylere karar verme, bir şey yaratma vb. eylemlerde ve sıkıntı yaşarlar…

Ayrıca genellikle doğrusal bir düşünme tarzına sahip olma eğilimindedirler ve sıklıkla antisosyal davranışlar sergilerler. Bunlar, hassas ve karmaşık durumlardır ama bu beyin kısmının bizim için ne kadar önemli olduğuna da işaret eder.

  • Miller, E. K., & Cohen, J. D. (2001). An Integrative Theory of Prefrontal Cortex Function. Annual Review of Neuroscience. https://doi.org/10.1146/annurev.neuro.24.1.167
  • Kolb, B. (2015). Prefrontal Cortex. In International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences: Second Edition. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.55045-4
  • Barbey, A. K., Koenigs, M., & Grafman, J. (2013). Dorsolateral prefrontal contributions to human working memory. Cortex. https://doi.org/10.1016/j.cortex.2012.05.022