İleriye Dönük Nostalji: Şimdiki Anı Eksik Yaşamak

Nisan 7, 2021
Hiç şu durumu yaşadınız mı: O kadar iyi bir şey deneyimlediniz ki, tam olarak o anda olmak ve anı yaşamak yerine, bu şekilde hissetmeyi ne kadar özleyeceğinize odaklandınız. Buna ileriye dönük nostalji denir. Size, bu konseptle ilgili daha fazla bilgiyi, bugünkü yazımızda anlatacağız.

Nostalji kelimesini duyduğunuzda, geçmiş bir olay için o melankoli hissini düşünmek yaygındır. Tabii ki de, bu her zaman için böyle değildir. Bu bazılarına tuhaf gelebilir, ancak gerçek şu ki, bazı insanlar, temelde şimdiki anı elden kaçırmaya atıfta bulunan ve ileriye dönük nostalji olarak anılan bir şeyden muzdariptir. Hatta bazı kişiler, henüz gerçekleşmemiş bir şey için bir nostalji duygusu bile yaşayabilir.

Bu terimin büyük ilgi uyandırdığını söylemek doğru olacaktır. Şu an itibariyle pek çok araştırmacı, bu duygunun işlevi ve duygusal anlamdaki faydaları ile henüz olmayan bir şeyi özlemenin üzerinde çalışıyor. Bu makalede, bu karmaşık duygu hakkındaki ana bulgular ve sonuçlardan bahsedeceğiz.

İleriye dönük nostalji

Muhtemelen zaten bildiğiniz gibi, hafıza duygu ve hissetme ile ilişkilidir. Öyle olmasaydı, özlediğiniz bir anı hatırlarken, bir kez daha olmasını dilerken neden üzülürdünüz? Herkes belirli anıları zihninde geri getirme yeteneğine sahiptir. Güzel bir anı yeniden yaşamak için zihinsel olarak seyahat etmek mümkündür. Bu nedenle nostalji, geçmişi yeniden yaşama, artık var olmayan bir ana veya koşullara geri dönme arzusunu ifade eder.

Bu karmaşık duygu, kişisel düzeyde önemli bir olayı bilinçli olarak hatırlama yeteneğini ifade eder. Ek olarak, bu durum, ikircikli bir karaktere sahiptir, bu da onu daha da karmaşık hale getirir. Bir düşünün: bu olumlu ya da olumsuz bir duygu değil. İster sevinç ister üzüntü olsun, bu sadece size bazı duyguları hissettiriyor. Bu duyguyu tanımlayacak bir kelime varsa, o da, acı-tatlı olur.

Yine de uzmanların burada net oldukları bir taraf da var. Temel olarak, bu kararsız bir duygu olmasına ve çoğu zaman üzüntüye neden olmasına rağmen, etkileri psikolojik anlamda iyilik için faydalıdır. Bunun nedeni, nostaljinin bireyin duygularını tanımlamasına ve yeniden onaylamasına yardımcı olabilmesidir. Bu duygu sayesinde hayatınıza verdiğiniz anlamı artırmak ve kendinizi rahatsızlıklardan korumak mümkün.

İleriye dönük nostalji ne demek?

Dahası, yalnız hissettiğinizde mutlu ve heyecan verici durumları hatırlamak yaygın olmaktan bile daha fazladır. Bu, yalnızlık hissinin üstesinden gelmek için kullanılan doğal bir mekanizmadır. Bu durumda nostalji, aidiyet duygusunun ve başkalarıyla sosyal bağın artmasına yardımcı olur. Sonunda, bu psikolojik durumla daha iyi başa çıkmaya yardımcı olur.

Ek olarak, bazı araştırmalar geçmiş anları hatırlamanın geleceğe daha iyimser bakmaya yardımcı olduğunu göstermiştir.

İleriye dönük nostalji neyi ifade eder?

Peki, ebeveynler yetişkin çocuklarını düşünürken geçmiş özlemi çekerse ne olur? Peki ya bundan 20 yıl sonraki kendinizi hayal ettiğinizde ve şu anki hayatınızı özleyeceğinizden emin olduğunuzda? Ya da çalışmayı bitirdiğinizde ve en azından birkaç dakikalığına yeniden öğrenci olmak isteyeceğiniz bir zamanın geleceğini biliyorsanız?

Uzmanlar, beklenen nostalji ile ileri dönük nostalji arasında ayrım yapar. İlki, geriye dönüp baktığınızda belirli bir şey veya an hakkında nostaljik hissedeceğinizi bilmenizle ilgilidir. Kısacası, gelecekte nostaljik olacağınızın farkında olmak demektir. Genel olarak, gelecekte olumsuz duyguların geleceğini bilmek, insanları bunları engellemeye yöneltir. Ancak nostalji olumlu bir duygu olarak hareket eder ve bu tür girişimlere yol açmaz.

Öte yandan, ileriye dönük nostalji, şimdiki zamanın gelecekte kaybolmadan önceki eksik yönlerini ifade eder. Şimdi farklı bir şekilde ifade edelim: şimdi sahip olduklarınızı kaybetmeden çok önce bile bu duyguyu yaşarsınız. Bu anlamda nostalji o an yaşanır ama geleceğe yönelik bir projeksiyona dayanır.

Beklenti nostaljisiyle ilişkili duygular

Bu duygu hakkında kesinlikle daha fazla araştırma yapılması gerekiyor. Bununla birlikte, araştırmalar, bazı insanların beklenti ile ilişkili nostalji yaşama olasılığının diğerlerinden daha yüksek olduğunu göstermiştir. Araştırmacılar ayrıca, insanları bu şekilde hissetmeye iten olayların tam olarak hangileri olduğunu araştırdılar.

Görünüşe göre insanda her türlü nostaljiye neden olan yönler örtüşüyor. Bunlar, önemli yaşam olaylarını içeren durumlardır. Özellikle kişisel ilişkiler ve başarılarla ilgili olanlar.

Bu anılar ve tahminler herkesi heyecanlı, iyimser ve meraklı hissettirir. Birincisi, kişinin halihazırda sahip olduklarına duyduğu minnettarlık duygusuyla ilgilidir. İkinci olarak, kayıpla bağlantılı öfke ve hayal kırıklığı ile ilişkilendirilirler. Ancak, her şeyden önce, bir şeyin sizi nostaljik yapacağını biliyorsanız, muhtemelen orada ve o anda yaşadığınız deneyimlerin tadını çıkarmak isteyeceksiniz.

Ek olarak, şu anda yaşadığınız bir şeyi kaçırmak üzüntü eğilimiyle ilgilidir. Bu yüzden nostalji faydalı olsa da, onu erken yaşamak, anın tadını çıkarma yeteneğini engelleyebilir. Bunu yaşarsanız, hayatınızdan memnun olmadığınız anlamına gelmez. Olan şu ki, şimdiki ana o kadar bağlı hissediyorsunuz ki, en azından yakın zamanda bir daha böyle hissetmeyeceğinizi düşünüyorsunuz.

Geleceği düşünürken anı kaçırmak.

Bundan ne öğrenebilirsiniz

Hepimiz yaşamımızdaki olaylar veya deneyimlerden yüzeysel bir şekilde geçiyoruz. Hayat bir göz açıp kapayıncaya kadar geçebilir. Birdenbire her şeyin gittiğini ve bu ana geri dönemeyeceğinizi fark edebilirsiniz. Bu nedenle, şimdiki anın gelecek için harika bir hatıra oluşturacağının farkında olmak, bundan daha çok zevk almanıza yardımcı olabilir. Sonunda, daha sonra kafanızda düzgün bir şekilde yeniden yaşamak için etrafınızdaki her şeyi tam olarak kavramak istersiniz.

Bir dahaki sefere arkadaşlarınızla dışarı çıktığınızda, büyük haberler aldığınızda veya önemli bir projeyi bitirdiğinizde bu anın keyfini çıkarın. Her şeyin özünü tam olarak kavramak için bir an için kendinizden uzaklaşın. Mevcut deneyimleriniz gelecekteki anılarınız olacaktır. Onları sonuna kadar yaşayın çünkü hiçbir şey sonsuza kadar sürmez.

  • Batcho, K. I., & Shikh, S. (2016). Anticipatory nostalgia: Missing the present before it’s gone. Personality and Individual Differences, 98, 75–84.doi:10.1016/j.paid.2016.03.088
  • Cheung, W.-Y., Hepper, E. G., Reid, C. A., Green, J. D., Wildschut, T., & Sedikides, C. (2019). Anticipated nostalgia: Looking forward to looking back. Cognition and Emotion, 1–15.doi:10.1080/02699931.2019.1649247