Bir Şarkı Kafanıza Takıldığında

20 Şubat, 2020
Bir şarkının kafanıza takılması ve çıkmaması rahatsız edici olabilir. Müzik psikologları, kafanıza bir şarkı takılması durumunu yaşama olasılığınızın çoğunlukla ruh halinize bağlı olduğunu belirtir. Stresli veya nostaljik hissetmek olasılığını artırabilir.

Bir şarkı kafanıza takıldığında, bu sonsuz bir döngüye düşmeye benzer. Ne kadar denerseniz deneyin, bu şarkıyı söylemekten bir türlü vazgeçemezsiniz. Bunun üstesinden geldiğinizi düşündüğünüz zaman, bir kez daha geri gelir. Şarkının melodisi, sözleri ve ritmi kafanızda bir yankı gibi tekrarlar. Bazen, özellikle şarkıyı gerçekten seviyorsanız, bu hoş olabilir. Ancak, özellikle hayranı olmadığınız bir şarkıyı düşünmeyi bırakamadığınızda sinir bozucu olabilir.

Hepimiz beynin oldukça gizemli bir organ olduğunu biliyoruz. Bahsedilen gizemler zaman zaman, özellikle bizim kontrolümüzün ötesinde olgular yaşadıklarında, biraz rahatsız edici ve şaşırtıcı olabilir. Örneğin, insanların %98’inin bu hissi en az bir kez yaşadıkları bilinmektedir. Bununla birlikte, Kanada’daki British Columbia Üniversitesi, vakaların %15’inde bunu deneyimin birey için hoş olmadığını gösteren bir çalışma gerçekleştirdi.

Bu son durumlarda, obsesif kompulsif bozukluk devreye girer. Bu düzensizlik söz konusu olduğunda, müzik, birey için muazzam derecede yıkıcı bir şey gibi davranabilir. Ancak, geri kalanı için, genellikle hiçbir zaman anlamsız değildir. Çoğu zaman, her zaman olmasa da, konuşmalarda tipik bir ifadeyi kullanarak paylaştığımız anekdotsal bir gerçek haline gelir: “Biliyor musun, bu şarkı dilime dolandı!”

kasetten şarkı dinlemek

Bir Şarkı Kafanıza Takıldığında

Kulak kurdu, psikologların bu fenomeni tanımlamak için kullandıkları terimdir. Bu terimle, beyninize yapışan ve kurtulamayacağınız akılda kalıcı melodileri ifade ederler. Bu nedenle, bazı insanlar genellikle bu fenomenin özellikle Lady Gaga, Queen, Abba, Beyoncé, Adele, Coldplay vb. gibi müzisyen ve gruplarda gerçekleştiğini söyler.

Bu müzisyenler ve şarkıcılar muhtemelen şarkılarına maruz kalma oranının daha yüksek olması nedeniyle kulak kurdu yaşamanıza neden oluyor. Popüler sanatçılardır, bu yüzden şarkılarını radyoda veya mağazalarda daha sık duyabilirsiniz. Bununla birlikte, herhangi bir şarkıyı kafanıza takmak mümkündür; melodisi, nakaratı veya şarkıyı söyleyen kişi kim olursa olsun.

Belirli bir müzik dinlemeye gerek kalmadan bu fenomeni yaşamak bile mümkündür. Aslında, bazen bir şeyin zihninize aniden yüklenmesi için bir şeyin size belirli bir şarkıyı hatırlatması bile yeterlidir. Bu hiç sizin başınıza geldi mi? Bazı uzmanların bir şarkının neden insanların kafasına takıldığına dair söylediklerine bakalım.

Ne kadar basitse, aklınıza o kadar takılır

Çoğu besteci ve müzik yapımcısı bunu çok iyi biliyor. Bir şarkı ne kadar basitse ve ne kadar tekrar içeriyorsa, o kadar çekici olur ve insanların onu hatırlaması daha olasıdır.

Durham Üniversitesinden Dr. Kelly Jakubowski, bir çalışmada, bu tür bestelerin insanların akıllarında nasıl kaldığını ortaya koymuştur.

Ruh haliniz de etki yaratır

Bu veriler kesinlikle çok ilginçtir. Bir dahaki sefere kafanıza bir şarkı takıldığında, biraz düşünün ve o anda nasıl hissettiğinizi çözmeye çalışın.

Müzik psikolojisi uzmanı Dr. Vicky Williamson, stresli hissettiğinizde, fazla uyumadığınızda veya nostaljik hissettiğinizde bile, bu fenomeni yaşamaya daha açık olmanın yaygın olduğunu açıkladı.

Bir şekilde, yorgun veya duygusal bir beynin, özellikle müzikal uyaranlar söz konusu olduğunda, tekrarlama kalıplarını başlatmak için daha büyük bir yatkınlığı vardır.

Hafızanız bir tetikleyici görevi görür

Daha önce buna değinmiştik. Bir şarkıyı sürekli düşünmek için belirli bir yerde, akıllı telefonunuzda, radyoda veya bir mağazada şarkıyı duymuş olmanız her zaman şart değildir. Bazı durumlarda, bir mektubu, bir melodiyi, geçmişten bir şarkıyı vb. hatırlayarak bu fenomeni başlatan kişisiniz.

Ortamınızda aniden bir tetikleyici ortaya çıkabilir. Yolculukta giydiğiniz ayakkabılar, size çocukluk deneyimlerini hatırlatan bir atıştırmalık ya da büyükannenizin size şarkı söylediği zamanlar.

Bildiğimiz bir şey varsa, o da beynin hatırlamayı sevdiğidir. Duygusal hafızanız müzik hafızanızla ilişkilidir, öyle ki bu yapılar Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklar tarafından neredeyse zarar görmez.

ses kanalı

Bu fenomeni durdurmak mümkün mü?

Bazen, bir şarkı kafanıza takıldığında kendinizi aşırı derecede rahatsız hissedebilirsiniz. Özellikle de çok sevmediğiniz bir şarkıyı düşünmeyi bırakamıyorsanız. Beyninizin keyfi olarak başlattığı bu tekrarlayan mekanizmayı kırmak için aşağıdaki önerileri akılda tutmak önemlidir:

  • Bu şarkıyı zihnimde engelleyeceğim, böylece sonunda onu düşünmeyi bırakacağım” gibi şeyleri tekrarlamak oldukça anlamsız. Beyin oldukça asi ve sonuç olarak yapmaya çalıştığınızın tam tersini yapacaktır. Uykusuzluk çektiğinizde kendinize “sonunda uyuyabileceğim” demek gibi bir şeydir. Bu sadece uykuya dalmanızı zorlaştıracaktır.
  • Yapabileceğiniz en iyi şey kendinizi serbest bırakmaktır. Direnmeyin – bu müdahaleci şarkıyı kabul etmeye çalışın. Bu fenomen kendini yavaş yavaş zayıflatır.
  • Bir başka etkili yöntem de şarkıyı baştan sona bir kez dinlemektir. Aklınızda nakarat kısmı somut bir şekilde canlanıyorsa, tüm şarkıyı dinlemek en iyisidir. Ortalama olarak, bu etkinin gücünü kaybetmesini sağlar.

Son olarak, nörologlar bu fenomenin yoğunluğunu azaltmak için sakız çiğnemenin tavsiye edildiğine dikkat çekiyorlar. Çene hareketi müzikal hafızayı etkiler. Ayrıca, bu fenomenin genellikle 24 saatten az sürdüğünü belirtmek önemlidir.

“Müzik, duygunun kısaltmasıdır. Kelimelerle böylesine zorlukla tarif edilen duygular, insanlara doğrudan müzikle aktarılır ve bu onun gücü ve önemidir.”

– Leo Tolstoy

  • Jakubowski, K., Finkel, S., Stewart, L., & Müllensiefen, D. (2017). Dissecting an earworm: Melodic features and song popularity predict involuntary musical imagery. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts11(2), 122–135. https://doi.org/10.1037/aca0000090
  • Taylor, S., McKay, D., Miguel, E. C., De Mathis, M. A., Andrade, C., Ahuja, N., … Storch, E. A. (2014). Musical obsessions: A comprehensive review of neglected clinical phenomena. Journal of Anxiety Disorders. Elsevier Ltd. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2014.06.003