Psikososyal Rehabilitasyon: Hayatı Yeniden Kurma Sanatı

17 Mayıs, 2020
Ruhsal bozukluklarla yaşamak kolay değildir. Hastalar genelde hastalıktan önce nasıl bir hayatları olduğunu tamamen unutabiliyor, bu da iyileşmeyi güçleştiriyor. Psikososyal rehabilitasyon, hastaların hayatlarını yeniden kurabilmesi ve doya doya yaşayabilmesi için onlara yardımcı olan bütüncül bir yaklaşımdır.
 

Bugün, psikolojik bozukluklardan muzdarip kişileri iyileştirmeye yardımcı olan bir terapi stratejisinden bahsedeceğiz. Psikososyal rehabilitasyon, hastaların semptomlarını kontrol altında tutabilmesi için motive eden tedavi yöntemleri arasında oldukça yaygınlaşmaya başladı. Bu tedaviyi deneyen hastaların genelde daha iyi uyumlanabildiği görülüyor.

Bu tedavi yöntemi iyileştirmeyi ve topluma geri kazandırmayı misyon edinmiş bütüncül bir yaklaşımdır. İnsanların yaşam kalitesini geliştirmeye yardımcı olur.

Hedefi hastaların becerilerini geliştirmek ve güçlü yönlerini tanımasını sağlamaktır. Bu misyona herhangi bir psikolojik bozukluk yaşayan hastaların çeşitli becerilerini geliştirmesi için olanak sunmak dahildir. Kronik problemleri olan hastalar hayatlarının ve ilişkilerinin kontrolünü yeniden eline alma şansı yakalar.

Kısa bir süre önce (1970ler) ciddi ruhsal bozuklukları olan hastalar kliniğe yatırılırdı. Bugün ise insanlar ruhsal bozukluklarla ilgili tabuları yıkmaya ve özgürlüğü desteklemeye uğraşıyor. Asıl hedef basmakalıp yargıları kırmak, önyargılarla savaşmak ve ruhsal hastalıkları olan insanların yeniden hayata karışması için onlara yardımcı olmaktır.

grup terapisi
 

Motivasyon

Psikososyal rehabilitasyon hastaları tamamen iyileştirmek üzere tasarlanmış bir süreçtir. Hastaları motive etmeye ve zorluklarla mücadele etmeleri için stratejiler geliştirmeye odaklanır.

Her hastanın durumu kendine özel olduğu için bu tedavide bireyselleştirilmiş programlar uygulanır. Psikolojik problemleri olan insanların anlam ile umut arayışlarına ve kişisel gelişimlerine yardım eder.

Psikososyal rehabilitasyon metotları

Metotlar değişkenlik gösterse de temel ilkeler şunları kapsar: psikolojik bozukluklar konusunda farkındalığı arttırmak, bilişsel becerileri geliştirmek ve hastaların iş ve sosyal hayata adapte olmalarına yardımcı olacak desteği ve eğitimi vermek.

Hastaların birçoğu hastalığının farkında bile değildir. Psikososyal rehabilitasyon esnasında hastalar semptomlarını tanımayı öğrenir, bu semptomları fark edince yardım ister ve onlara önerilen rehberlik doğrultusunda hareket eder.

Bilişsel becerilerin eğitimi son derece önemli bir noktadır. Dikkat ve konsantrasyon teknikleri ile sınıflandırma, planlama ve hafıza konularına odaklanılır. Hastalar aynı zamanda kişisel ve profesyonel alanlarda kullanabilecekleri sosyal becerileri edinmeye çalışır.

Psikososyal rehabilitasyonun temel ilkeleri

Öncelikle bu yaklaşım herbir kişinin gelişim potansiyelini gerçekleştirmeyi hedefler. Ayrıca hastaların da kendi kararlarını verebilme hakkı olduğunu öğretmeye çalışır. Bireylerin hastalığın kendisinden ziyade güçlü yanlarına odaklanmasına ve herkesin ihtiyaçlarının farklı olduğuna vurgu yapar.

 
psikososyal rehabilitasyon

Bütüncül bir yaklaşım

Bu terapide hastalarla birçok farklı yönden çalışılır ve bu çalışmalar sosyal beceriler, öz saygı, problem çözme, zorlukları yenme gücü ve stres yönetimi üzerine yapılır.

İş konusunda bakıldığında ise psikososyal rehabilitasyon pratisyenleri, kişilerin verimli hissettikleri zaman sosyal bağlantıları hakkında daha olumlu hissettiğine inanırlar. Böylelikle kişilerin öz saygılarını destekleyerek yaşam kalitelerini geliştirmelerine yardımcı olurlar.

Kalacak bir yer ve sosyal ilişkiler sağlamak da bu rehabilitasyon programının bir parçasıdır. Psikolojik bozukluğu olan hastaların istedikleri zaman evde yalnız ya da ailesiyle yaşayabileceği bir ortam yaratılır. Ortak bir ev alanı iyi bir seçenektir.

Hastaların psikolojik bozukluklarının bir sonucu olarak ilişkileri de yıpranmaya başlar. Hem sözlü hem de sözlü olmayan iletişim ve empati gibi sosyal becerileri geliştirmek, hastaların bir yere ait hissetmesi ve temel sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için çok önemlidir.

Psikososyal rehabilitasyon ne kadar etkilidir

Bu tedavi yönteminin etkili olduğunu destekleyen bilimsel kanıtlarımız var. Araştırmalar gösteriyor ki psikolojik bozukluğu yüzünden hayatı olumsuz yönde etkilenen hastalara gerçekten iyi geliyor. Dünya çapında birçok ülkede bu yaklaşımın metotları kullanılıyor.

 

Psikososyal rehabilitasyon, hastaların sosyal hayatını iyileştirir, işine geri dönmesini sağlar ve böylece hastalar bağımsızca yaşadığı hayatının tadını çıkarabilir.

Wang, L., Zhou, J., Yu, X., Qiu, J., & Wang, B. (2013). Psychosocial Rehabilitation Training in the Treatment of Schizophrenia Outpatients: A Randomized, Psychosocial Rehabilitation training-and Monomedication-Controlled Study. Pakistan journal of medical sciences, 29(2), 597–600.

Sundaram, S. K., & Kumar, S. (2018). Tracing the development of psychosocial rehabilitation from its origin to the current with emphasis on the Indian context. Indian journal of psychiatry, 60(Suppl 2), S253–S257. doi:10.4103/psychiatry.IndianJPsychiatry_437_17

Cherry, Kendra (2019) What Is Psychosocial Rehabilitation? Verywell Mind. Recuperado de https://www.verywellmind.com/psychosocial-rehabilitation-4589796