İnsanlar Nasıl Hissettiğini Biliyorum Dediğinde

Haziran 26, 2019
Acı çeken birine nasıl hissettiğini biliyorum dediğinizde, karşınızdaki kişinin duygularını değersizleştiriyor olabilirsiniz. Her şeyden önce, kimsenin tam olarak ne yaşadığını asla bilemezsiniz.

Biri size nasıl hissettiğini biliyorum dediğinde, başta bu cümle empati amaçlı bir tür iyi niyet göstergesi olarak görünebilir. Ancak psikolojik açıdan yaklaşırsak, bu cümle her zaman en iyi seçenek değildir.

Gerçek şu ki, kimse bir başkasının neler yaşadığını tam olarak anlayamaz. Sonuç olarak, sadece dinlemek ve ona destek olduğunuzu göstermek çoğu zaman yapabileceğiniz en iyi şeydir.

Bu cümlenin sorunlu olmasının bir nedeni, çoğu durumda kendinizin de ne hissettiğinizi bilmemenizdir. Bu nedenle, bir insanın birden ortaya çıkıp ne hissettiğinizi bildiğini iddia etmesi pek de uygun bir davranış sayılmıyor. Zaten toplumun çoğunluğu psikoloji uzmanı veya terapist değil.

Bu durumu, genelde size en yakın olan kişilerle tecrübe edersiniz. Aileler bu cümle kalıbını çocuklarıyla konuştukları zaman sıklıkla kullanır. Bir çocuğa nasıl hissettiğini biliyorum demek, hissettiklerini kendi cümleleriyle söylemesine engel olabilir.

Her bireyin eşsiz olduğunu ve kendi evreninde yaşadığını unutmayın. Bu farklı evrenler kara deliklerle dolu ve kaotik olabilir. Hatta bu evrenlerde gezegenler öylece etrafa savruluyor.

“Neysen o ol ve ne hissettiğini söyle; çünkü kimin ne düşündüğü önemli değildir.”

– Bernard Baruch

İnsanlar “nasıl hissettiğini biliyorum” dediğinde aslında çoğu zaman bilmez

Çoğu insan, bazı şeyleri sormadan varsaymak gibi kötü bir alışkanlığa sahiptir. Bunu yapmanızın nedeni daha az bilişsel efor sarf etmek ve zamandan kazanmaktır. Çoktan beyninizde olan bir bilgi üzerinden, başka bir şeyi bildiğinizi varsaymanız çok daha kolaydır.

İş arkadaşınızın, size partneriyle kötü bir gün geçirdiğini söylediğini düşünün. Muhtemelen “nasıl hissettiğini biliyorum” cümlesini kurmaya meyilli olacaksınız. Bunu söyleyerek iş arkadaşınızla empati kurduğunuzu hissedeceksiniz. Ancak bu doğru değil; diğer insanların duygusal dünyası ve çevresini algılama şekli sizinkiyle asla aynı olamaz. Bunu sıklıkla unutuyoruz.

Dahası, bu tür durumlarda “nasıl hissettiğini anlıyorum” demek hiç de empatik olmuyor. Bu cümleyi söyleyerek karşınızdaki insanın duygularını onaylamak yerine, kendi duygularınızı onaylamış, değerlendirmiş oluyorsunuz. Karşınızdaki insana bu şekilde yardımcı olamazsınız.

Başkalarıyla bağ kurmaya meyilliyiz, ancak bunu nasıl yapacağımızı her zaman bilmiyoruz

Virginia Üniversitesinde yaptıkları bir araştırma esnasında, Dr. Lane Beckes ve James A. Coan çok enteresan bir şey keşfetti. İnsan beyninin, yalnızca diğer insanlarla bağlantı kurmaya adanmış bir dizi sinir yapısınına sahip olduğunu ortaya çıkardılar. Diğer insanlarla, acılarını hissedebilecek kadar güçlü bağlar kurabiliyoruz.

Bununla birlikte, bir başkasının nasıl hissettiğini bilmeniz, o kişinin kendi gerçekliğini bütünüyle anladığınız anlamına gelmez. Bir anne, çocuğuna gerçekte ne olduğunu bilmeden onun için acı çekebilir. Veya bir arkadaşınız, ne yaşadığınızı tam olarak bilmeden acınızı hissedebilir. Bu nedenle doğru ve saygılı bir şekilde nasıl iletişim kuracağınızı bilmeniz oldukça önemlidir.

insan beyni ve sinirler

Zor zamanlardan geçen biriyle en iyi iletişim kurma yolu nedir?

Çocuk, ergen, yakın arkadaş veya bir yabancı; karşınızdaki kişi kim olursa olsun “nasıl hissettiğini biliyorum” demekten kaçının. Aynı durumu yaşayan iki farklı kişinin aynı şekilde hissedeceğini varsaymaktan kaçının.

Bu konuda size bir örnek verebiliriz. Cenevre Üniversitesinden Dr. Klaus R. Scherer ve Agnes Moors bu konuda ilginç bir deney gerçekleştirdi. 3000 yetişkine aynı soru soruldu: Bir arkadaşınızın sizin hakkınızda kötü bir şekilde konuştuğunu duysanız ne hissederdiniz?

Araştırmacılar sürpriz bir şekilde 14 farklı duygusal cevabı kategorize etti. Bazıları sinirleneceğini söylerken, bazıları utanacağını veya hayal kırıklığına uğrayacağını belirtti. Bazı insanlar suçlu hissederken, bazıları ise yalnız hissedeceğini söyledi. Hatta bazı katılımcılar arkalarından bu şekilde konuşan biriyle bundan sonra arkadaş olamayacağını belirtti.

Bu basit senaryoda bile ortaya çıkan bu kadar farklı cevabı hesaba kattığınız zaman, “nasıl hissettiğini biliyorum” demek daha da uygunsuz bir hale geliyor. Peki kurabileceğiniz başka cümleler var mı?

En önemli şey, birini gerçek anlamda nasıl dinleyeceğinizi öğrenmek. Sonrasında ise mutlaka şunu hatırlayın: Bazı cümleler veya sözcükler karşınızdaki kişinin duvarlar örmesine neden olabilir.

  • “Bu hiçbir şey”, “Ben de benzerini yaşadım, aşırı tepki veriyorsun”, “Bu sana hep oluyor” veya “Başka bir şeye odaklanman lazım” gibi cümleleri kurmaktan kaçının.
  • “Nasıl hissettiğini anlıyorum” demek yerine “Nasıl hissettiğini anlat” diyin.
  • Nasıl hissettiğinizi gösterebilmek her zaman kolay değildir. Duygular karmaşık ve kaotiktir; kabul etmek ve tanımlamak zaman alır. Sıkıntı yaşayan kişilerin ihtiyacı olan şey güvenmek ve desteklenmektir.
el ele tutuşan iki insan nasıl hissettiğini biliyorum

Bazen basit bir şekilde, “Senin için buradayım” demek en iyi cevaptır. Nihayetinde asıl amacınız, o kişi için orada olmanız. Hiçbir şeyin varsayılmadığı ve kimsenin duyguları hakkında yargıya varılmayan güvenli bir alan yaratmak için oradasınız.

  • Klaus R., y Scherer, AM (2019) El proceso de la emoción: evaluación de eventos y diferenciación de componentes. Revisión anual de psicología 70: 1