Velayet Seçenekleri ve Çocuklara Etkileri

Ortak velayet? Boşanmada, velayet seçenekleri arasında, ebeveynlerin en istemediği şey budur. Bununla birlikte, peki bilim bunun ve diğer seçeneklerin hakkında ne söylüyor peki?
Velayet Seçenekleri ve Çocuklara Etkileri

Son Güncelleme: 29 Mart, 2021

Boşanma, çok duygusal olabilen ve karışık duygular yaratabilen bir olaydır. Bu bağlamda, hukuk psikolojisi bu tür süreçlere ve bunların çocukları nasıl etkilediğine ekstra önem vermektedir. Bir çift boşandığında çocuklarıyla ilgili pek çok soru vardır. Kiminle kalacaklar? Diğer ebeveyni ne zaman görecekler? Kısacası velayet seçenekleri arasında nasıl seçim yapılacak?

Paylaşılan veya tek başına velayet açısından bakıldığında, bu durum, bir psikologun kolayca çözebileceği bir şeydir: ortak velayet en iyi seçenek mi? Tek başına velayetin çocuk üzerinde bir etkisi olamaz mı? Her iki seçenek arasında sağlık açısından farklılıklar var mı?

Baba ve oğul.

Velayet seçenekleri: paylaşımlı veya münferit velayet

Tejeiro ve Gómez (2011) “Divorcio, custodia y bienestar del menor: una revisión de las Investaciones en Psicología” (Türkçesi: Boşanma, velayet ve çocuğun refahı: psikolojik araştırmaların bir revizyonu) başlıklı bir çalışma yürüttü. Araştırmaları, ortak veya tek başına velayet altındaki çocuklar arasında refah açısından farklılıklar olduğunu ortaya çıkardı.

Her iki yazar da Bauserman’ın (2002) en iyi parametrik varlıklara sahip 33 çalışmayı seçtikten sonra belirttiği şeyi tam olarak ortaya koyuyordu: Paylaşımlı velayet altındaki çocuklar, yalnız bir ebeveynin velayetinde olanlardan daha iyi uyum sağlamışlardı. Çalışma, ebeveynleri hala evli olanlar ve paylaşılan velayet altındaki çocukların oranını da karşılaştırdı.

Velayet seçenekleri arasındaki bazı farklılıklar şunlardır:

  • Veliler velayeti paylaşırken çocukları ile daha fazla ilgilenirler.
  • Velayetin paylaşıldığı ailelerde daha az depresyon vardır.
  • Tek veli velayeti altında tutulan çocukların daha fazla duygusal sorunları vardır.
  • Ortak velayet altındaki çocuklarda daha fazla kardeş rekabeti ve daha fazla özgüven vardır.
  • Tek velayet altındaki çocukların yakınları tarafından reddedilme hissi vardır.
  • Çocukların kendileri hakkında daha iyi bir algıları ve ortak velayet söz konusu olduğunda ebeveynleriyle daha iyi bir duygu odağı ve ilişkileri vardı.

Bununla birlikte, diğer araştırmalar, velayet seçeneklerinden birinin çocukların duygusal sağlığını etkilediğini buldu.

Ortak velayet seçenekleri neler?

Ortak velayetin aile üzerindeki etkileri

Paylaşımlı velayet sadece çocuklar için değil, boşanan ebeveynleri için de en iyi seçenek gibi görünüyor. Bu, düşük uyumsuzluk seviyeleri sebebiyle böyle bir durumun ortaya çıkması sonrasında, daha yüksek iletişim seviyelerinin ebeveynler arasında daha iyi bir ilişki kurduğunu ve bu sayede her ikisinin de diğer ebeveynden daha yüksek memnuniyet seviyelerine sahip olduğunu bulan Marín Rullán’ın (2015) görüşüdür.

Ebeveynler arasındaki kavga, çocukları üzerinde oldukça olumsuz bir etkiye sahiptir. Bu nedenle, çocukların mutluluk ve refahları ebeveynlerinin nasıl anlaştığına bağlıdır. İnsanlar, tek bir veliye verilmiş velayetin çocuk için en iyisi olduğunu düşünse de, bu aynı zamanda insanlar arasında daha fazla olumsuz temas ve kötüleşen bir ilişki anlamına gelir. Ancak Tejeiro ve Gómez bu değişkeni de incelediler ve ortak velayetin ebeveynlerin daha az kavga etmesine neden olduğunu buldular.

Paylaşılan velayetle ilgili bir başka endişe de ebeveynleri arada bir birbirlerini görmeye zorlamak ve açık yaraların iyileşmemesine sebep olmasıdır. Araştırmalar, bunun sadece temelsiz bir korku olduğunu öne sürüyor. Dolayısıyla, Pearson ve Thoennes (1990) tarafından yapılan çalışmada da ölçüldüğü üzere, her iki ebeveyn arasındaki mesafe, velayet türü ne olursa olsun, iki yıl sonra artma eğilimindedir.

12 yıl sonra bu ailelere ne olacak?

Emery, Laumann, Waldron, Sbarra ve Dillon (2001), ortak veya tek başına velayeti seçen ailelerde ne olduğunu görmeye karar verdiklerinde kendilerine sorduğu şey buydu. İkincisi sırasında ebeveynler arasında daha fazla çatışma vardı. Vardıkları birçok sonuç arasında en ilginç olanı, tek velayet altındaki çocukların ebeveynlerinin, birbirlerinin hayatlarıyla ilgilenmemeleriydi.

Benzer şekilde, bu yazarlar, ortak velayet altındaki ebeveynlerin hayatlarında ve dolayısıyla çocuğun hayatında daha fazla değişiklik yaptığını, ancak bunun ebeveynler arasında daha fazla çatışma anlamına gelmediğini keşfettiler. Bu konu, daha çok, esneklik ve işbirliği gibi yönlerle ilgilidir.

Velayet seçenekleri içindeki ortak velayet.

Velayet seçenekleri ve küçüklerin hayata alışmaları üzerindeki etkileri

Bauserman, kendi meta-analizinde, “Tek Velayet Düzenlemelerine Karşı Ortak Velayet Altında Çocuk Uyumu: Bir Meta-Analitik İnceleme” isimli çalışmasında, farklı velilerin yanında, çocukların uyum düzeylerini ölçüyor. Bu nedenle, bu çalışmada sözü edilen uyum şu anlama geliyor:

  • Davranışsal uyum. Davranış bozuklukları.
  • Duygusal uyum. Depresyon, anksiyete, durum kontrolünde sorunlar, benlik kavramı vb.
  • Benlik saygısı.
  • Aile ilişkileri.
  • Akademik performans.

Tüm bu kategorilerin ortak velayet altındaki çocukta tek velayet altındaki çocuğa göre daha iyi olduğu gerçeği, ortak velayetin çocuğun hayatında daha iyi bir etkiye sahip olduğu teorisini desteklemektedir.

Paylaşılan velayet, faydalı ve karmaşık

Karmaşık ve sancılı bir süreçten sonra insanlar en iyi seçeneğin ne olduğundan şüphe etmeye başlarlar. Belki de, ebeveynler, en çok çocuklarına normal bir hayat vermekle ilgileniyor gibi görünseler bile, ortak velayeti nasıl yöneteceklerini bilmiyorlardır.

Bu bağlamda, Marín Rullán tarafından ortaya konulan fikir, bir konuda çok net görünüyor: Dört faktör bunu başarabilir veya bozabilir. Bunlar:

  • Mahkemenin söylediğinin ötesinde bağlılık ve ilişki seviyesi.
  • Diğer ebeveyne destek olmak. Diğer ebeveyn ile çocuk arasındaki bağa saygı duymak.
  • Esnek sorumluluk dağılımı.
  • Psikolojik özellikler. İşbirlikçi olmak, empatik, daha az savunmaya ihtiyaç duyan ve pozitif ebeveyn tavrı olan insanların bir özelliğidir.

Kısacası, ebeveynlerin ve çocukların deneyimleri dikkate alındığında, mesele velayet seçenekleri değildir. Soru şu olmalıdır: ebeveynlere iyi bir ortak velayet ortamı elde etmek için ihtiyaç duydukları beceriler nasıl kazandırılır?

İlginizi çekebilir ...
Ortak Velayet Kavramı ve Hukuki Yönleri
Aklınızı Keşfedinsayfasında okuyun Aklınızı Keşfedin
Ortak Velayet Kavramı ve Hukuki Yönleri

Paylaşılan ya da ortak velayet, birbirine bağlı olmayan kurallara dayanmaktadır. Öncelikle anne ve babalık hakları kavramına atıfta bulunması öneml...



  • Bauserman, R. (2002) Child Adjustment in Joint-Custody Versus Sole-Custody Arrangements: A Meta-Analytic Review. Journal of Family Psychology, 16(1), 91-102.
  • Emery, R., Laumann, L., Waldron, M., Sbarra, D. & Dillon, P. (2001). Child Custody Mediation and Litigation: Custody, Contact, and Coparenting 12 Years After Initial Dispute Resolution. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 69(2), 323-332.
  • Marín Rullán, M. (2015). La influencia de las actitudes parentales sobre el bienestar del menor y la elección preferente de la custodia compartida: una disertación. Psicopatología Clínica, Legal y Forense, 15, 73-89.
  • Tejeiro, R. y Gómez, J. (2011) Divorcio, custodia y bienestar del menor: una revisión de las investigaciones en Psicología. Apuntes de Psicología, 29(3), 425-434.